image

Vrouwen en Autisme

Simon Baron Cohen, een Engelse autisme hoogleraar, stelt dat autisme start bij het mannelijke brein. Mannelijke hersenen zijn gericht op logische systemen. Vrouwelijke hersenen zijn gericht op hun sociale omgeving. Baron Cohen ziet autisme als een extreme variant op het mannelijk brein.
Deze visie past goed in het beeld dat autisme voor het overgrote deel een mannelijke handicap is. Ongeveer vier van de vijf mensen met de diagnose autisme zijn dan ook man.
Volgens de theorie van Simon Baron Cohen kunnen vrouwen ook mannelijke hersenen hebben en andersom. Vrouwen met autisme zouden volgens de theorie van Baron Cohen dan ook mannelijke hersenen hebben.

Ik heb in de afgelopen 15 jaar merendeels aan jongeren, zowel groepsgewijs als individueel, plusminus 25 keer de cursus ‘Ik ben speciaal’ van Peter Vermeulen gegeven. Slechts één keer bestond een groepje uit alleen maar meiden.
Het verschil was opzienbarend. De jongensgroepen kenmerkten zich door te laat komen, niet komen, niet luisteren, niet kunnen reproduceren en geen agenda’s. Het meest opvallende kenmerk van de jongensgroepen was dat het nooit groepen werden, het was en bleef los zand. Veel jongens maakten op mij de indruk van dolende zielen, op een bepaalde manier verloren in tijd, plaats en persoon.
Bij de vrouwengroep viel juist op dat ze er altijd allemaal waren, er was sprake van een groep, ze hielden een agenda bij, lieten elkaar uitpraten en stelden gerichte, goede vragen. Als je niet beter wist zou je er nooit opkomen dat ook hier sprake was van autisme. Het autisme van de meiden werd pas inzichtelijk als ze hun problemen benoemden, iets waar ze bovendien ook beter in waren dan de jongens.

Volgens de gestelde diagnoses is 80% van de mensen met autisme man en volgens de theorie van het extreem mannelijk brein is dit ook logisch.
De afgelopen jaren ben ik aan het hoge percentage mannen gaan twijfelen.
De reden hiervoor is dat ik in mijn dagelijks werk veel vrouwen tegenkom waarbij ik een vermoeden van autisme maar nauwelijks kan onderdrukken.
Daarnaast vind ik de theorie van ‘Het afwezige zelf’ van Uta Frith de problemen van mensen met autisme beter typeren, dan de theorie over het extreem mannelijk brein. Volgens de theorie van Frith heeft autisme te maken met de afwezigheid van een innerlijke directeur. Het nadeel van deze theorie vind ik dat het mensen met autisme aan iets zou ontbreken, wat door sommige mensen met autisme als grievend wordt ervaren. Daarbij doet het geen recht aan de talenten van mensen met autisme, al sluit het ene, het andere niet uit.
Vrouwen hebben anders werkende hersenen dan mannen, maar of dit ook de aanwezigheid van autisme verklaart, betwijfel ik. Omdat autisme door de anders werkende hersenen van vrouwen een ander (lees subtieler) beeld geeft, wordt autisme bij vrouwen nog slechter herkend dan bij mannen. Bovendien hoe intelligenter, hoe subtieler het autisme aanwezig is. Bij vrouwen dienen we, anders dan bij mannen, meer naar hun klachten te kijken in plaats van naar de problemen die hun omgeving ervaart.
Vrouwelijke hersenen zijn gericht op hun sociale omgeving, waardoor ze in het geval van autisme meer compenserend vermogen hebben. Doordat we autisme nog veelal zien als een typische mannenstoornis, verbinden we autisme ook nog grotendeels aan de typisch mannelijke kenmerken. Autisme bij vrouwen lijkt als het ware nog minder op het beeld dat wij van autisme hebben dan bij mannen. Ik voorspel daarom een inhaalslag betreft ASS diagnoses bij vrouwen.

Hoe ziet autisme bij vrouwen er dan uit?

Autisme bij vrouwen kenmerkt zich nog het meest door de chaos in hun hoofd; door hun vrouwelijke hersenen hebben ze meer inzicht in de wereld die hen omringt, maar toch is het zogenaamde conceptdenken slecht geautomatiseerd. Ze moeten alles op bewuste denkkracht doen en dat is erg vermoeiend. Vrouwen met autisme zijn nog beter in staat tot compenseren en camoufleren, maar ze moeten constant tegen de oprukkende chaos in hun hoofd blijven vechten wat uitermate uitputtend is.
Vrouwen met autisme zijn aanzienlijk beter in plannen en organiseren dan mannen met autisme. De andere kant is dat het ze veel energie kost.
Vrouwen met autisme zijn sociaal sterker dan mannen met autisme. Sommige vrouwen met autisme zijn veelpraters, iets wat je bij mannen met autisme minder tegenkomt. In het geval van veelpraterij is er sprake van eenrichtingsverkeer.
Verder valt bij vrouwen met autisme vaak de fundamentele onzekerheid op. Vrouwen met autisme zijn vaak angstig en de lijdensdruk is over het algemeen groter dan bij mannen.
Diagnoses die ik ben tegengekomen bij vrouwen waarvan ik een vermoeden van autisme heb, zijn: Borderline, Angststoornis, Depressie, Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis, Posttraumatische stressstoornis en Obsessief compulsieve stoornis.

 

© Alex Henkelman